لختی دگر

در آغاز هزاره سوم( قبل از میلاد) ، دشت حاصل خیز بین النهرین وارد دوره تاریخی تازه ای می شود . اندکی نیز نمی گذرد که ایلام هم وارد دوره تاریخی می شود و این امر در فلات استثنایی است . ایلام که از جمله کشور های کهنسال شرق قدیم بوده شامل خوزستان کنونی ، قسمت زیادی از خاک بختیاری و لرستان بوده است . از جانب شرق به پارس و از شمال به ماد و از غرب به بین النهرین و از جنوب به خلیج فارس حدود داشته است. شهرهای مهم ایلام عبارت بودند از شوش که بزرگترین شهر ایلام و یکی از کهن ترین مراکز تمدن جهان باستان بود، شهر ماداکتو ،خایدالو که به  گمان در خرم آباد فعلی واهواز زبان ایلامیان را زبان ( انزانی ) دانسته اند که در سه هزار سال پیش از میلاد رواج داشته و بعد چنان که حدس زده می شود زبان سومری و سامی رواج یافته ، اما به گمان این زبان ها برای نوشتن بکار می رفته اند .ایلام با مرکز قدرتی که در بین النهرین قرار داشت در جنگ بود و سرانجام در سال 645 پیش از میلاد به وسیله (آشور بانی پال ) پادشاه آشوری شکست خورد و به کلی از میان رفت.